رعایت مقررات آتشنشانی سالن سینما از جانمایی صندلیها آغاز میشود. پیش از خرید باید مشخص باشد هر تماشاگر چگونه از ردیف خارج میشود، وارد کدام راهرو میشود و مسیر او تا فضای امن چگونه ادامه پیدا میکند. تعداد صندلی، فاصله ردیفها و عرض راهروها اجزای یک طرح مشترکاند؛ تغییر یکی میتواند بازبینی بقیه را ضروری کند.
ظرفیت سالن را بر اساس تعداد صندلیهایی که در فضا جا میشوند تعیین نکنید. ابتدا چیدمان با الزامات خروج تطبیق داده شود؛ سپس ظرفیت قابل استفاده، با مدل واقعی صندلی و ابعاد نهایی اجرا مشخص شود.

مطالب مهم مقاله…
| موضوع | پاسخ کاربردی |
|---|---|
| مرجع ایرانی | مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، بخش راههای خروج و ضوابط اختصاصی تصرفهای تجمعی؛ همراه با الزامات قابل اعمال مرجع تأیید پروژه |
| عرض راهرو | تابع نوع راهرو، آرایش صندلیها و ظرفیت خروج است؛ یک عدد برای همه حالتها کافی نیست |
| فاصله ردیفها | فضای آزاد عبور با فاصله محور تا محور ردیفها تفاوت دارد |
| تعداد صندلی هر ردیف | باید با دسترسی یکطرفه یا دوطرفه و الزامات مسیر خروج بررسی شود |
| انتخاب صندلی | ابعاد و مکانیزم مدل نهایی باید پیش از تثبیت چیدمان مشخص باشد |
| صندلی VIP | محدوده حرکت، وضعیت زیرپایی و عملکرد هنگام قطع برق نیازمند بررسی است |
| مدارک مصالح | گزارش آزمون باید با نمونه و ترکیب واقعی محصول تحویلی تطبیق داشته باشد |
| تحویل سالن | اندازهگیری اجرای نهایی و مقایسه آن با نقشه تأییدشده ضروری است |
مرجع ضوابط آتشنشانی سالن سینما در ایران چیست؟
برای بررسی راهرو و دسترسی صندلیها، باید به ضوابط اختصاصی تصرفهای تجمعی در مبحث سوم مراجعه کرد. در ویرایش سوم سال ۱۳۹۵، بخش ۳-۶-۱۴ به راههای خروج این تصرفها اختصاص دارد؛ بند ۳-۶-۱۴-۹ درباره راهروها و بند ۳-۶-۱۴-۱۰ درباره عرض آزاد دسترس نشیمنگاهها به راهرو است.
اعداد این مقاله با ارجاع به همین ویرایش بیان شدهاند. در هر پروژه، ویرایش لازمالاجرا، اصلاحیهها و شرایط مرجع تأیید باید مشخص شود. نسخه منتشرشده مبحث سوم در وبسایت دفتر مقررات ملی ساختمان.
برای جلوگیری از اختلاف میان طراح، خریدار و مجری، کنار هر اندازه مهم در نقشه، مرجع کنترل آن ثبت شود. عبارت «مطابق استاندارد» بهتنهایی مشخص نمیکند چه چیزی باید اندازهگیری شود و چه کسی مسئول تطبیق آن است.
حداقل عرض راهروی سالن سینما چقدر است؟
عرض راهرو به پلکانی یا مسطحبودن و قرارگیری صندلیها در یک یا دو طرف بستگی دارد. در بند ۳-۶-۱۴-۹-۱ ویرایش ۱۳۹۵، مقادیر پایه زیر آمده است:
| نوع راهرو | حداقل عرض آزاد پایه |
|---|---|
| پلکانی با محل نشستن در دو طرف | ۱۲۰ سانتیمتر |
| پلکانی با محل نشستن در یک طرف | ۹۰ سانتیمتر |
| مسطح یا شیبدار با محل نشستن در دو طرف | ۱۰۵ سانتیمتر |
| مسطح یا شیبدار با محل نشستن در یک طرف | ۹۰ سانتیمتر |
این بند تبصرههایی برای بعضی راهروهای کمظرفیت دارد. همچنین بند ۳-۶-۱۴-۹-۲ کفایت ظرفیت خروج را الزام میکند؛ بنابراین رسیدن به عدد پایه، بهتنهایی تأیید طرح نیست.
عرض خام را با عرض قابل استفاده اشتباه نگیرید
در مرحله اجرا، پوشش آکوستیک، قرنیز، ستون، تجهیزات و اجزای صندلی میتوانند فضای عبور را کاهش دهند. کنترل باید بر اساس فضای آزاد باقیمانده انجام شود.
برای مثال، اگر فاصله خام دو دیوار ۱۲۵ سانتیمتر باشد و هر طرف پوششی به ضخامت ۷ سانتیمتر اجرا شود، فاصله باقیمانده ۱۱۱ سانتیمتر است. این مثال فقط اثر پوشش را نشان میدهد و مجازبودن عرض نهایی را اثبات نمیکند.
عرض مسیر را در چند نقطه ثبت کنید: کنار ستون، انتهای ردیف، محل اتصال راهروها و مقابل در. اندازه مناسب در ابتدای مسیر، گلوگاه انتهای آن را برطرف نمیکند.

فاصله استاندارد بین ردیفهای صندلی سینما چگونه اندازهگیری میشود؟
معیار عبور، فضای آزاد میان اجزای صندلیهاست؛ نه صرفاً فاصله تکرار ردیفها.
بند ۳-۶-۱۴-۱۰، فاصله آزاد افقی را میان پشت ردیف جلو و نزدیکترین پیشآمدگی ردیف عقب تعریف میکند. در نشیمن خودتاشو، اندازهگیری با نشیمن بالا و در صندلی فاقد آن، با نشیمن افقی انجام میشود. دسته تاشو نیز در حالت پایین در نظر گرفته میشود. مقدار پایه ۳۰ سانتیمتر را باید همراه با شروط دسترسی یکطرفه و دوطرفه در بندهای بعدی خواند؛ این عدد برای همه ردیفها کافی نیست.
در نقشه اجرایی، این دو اندازه جدا ثبت شوند:
- فاصله ردیفها: فاصله میان نقاط مرجع مشخص در دو ردیف متوالی.
- فضای آزاد عبور: فاصله خالی واقعی بر اساس هندسه و وضعیت صندلی.
ممکن است فاصله ردیفها تغییر نکند، اما با انتخاب پشتی ضخیمتر یا نشیمن عمیقتر، فضای عبور کمتر شود.
اصل مهم در یک راهنمای رسمی خارجی
راهنمای دولت بریتانیا برای ایمنی سینما و تئاتر درباره عرضهای آزاد میگوید:
“There should be no projections which diminish these widths.”
ترجمه: «نباید بیرونزدگیهایی وجود داشته باشد که این عرضها را کاهش دهند.»
این نکته نشان میدهد چرا ابعاد واقعی پس از نصب اهمیت دارند. این سند راهنمای ارزیابی ایمنی است و جای ضوابط اجرایی ایران را نمیگیرد. منبع رسمی: راهنمای ایمنی حریق سینما و تئاتر، دولت بریتانیا، صفحه چاپی ۷۲. assets.publishing.service.gov.uk
در هر ردیف سینما چند صندلی میتوان نصب کرد؟
تعداد صندلی باید همراه با نحوه دسترسی و فضای عبور تعیین شود. ردیفی که یک انتهای آن به دیوار میرسد، شرایطی متفاوت از ردیف دارای دسترسی در دو انتها دارد.
برای بررسی هر بلوک صندلی، این اطلاعات روی نقشه لازم است:
| اطلاعات | کاربرد |
|---|---|
| تعداد صندلی هر ردیف | مشخصکردن جمعیت و طول ردیف |
| دسترسی از یک یا دو انتها | بررسی نحوه رسیدن به راهرو |
| فضای آزاد عبور | کنترل امکان حرکت در طول ردیف |
| راهروی دریافتکننده | تعیین مسیر جمعیت خارجشده از ردیف |
| ادامه مسیر تا خروج | شناسایی گلوگاه و بخش مشترک |
اضافهکردن راهروی میانی نیز باید در همین زنجیره بررسی شود. اگر جمعیت راهروی جدید در انتها به مسیری محدود برسد، تقسیم بلوک صندلی بهتنهایی مسئله را حل نمیکند.
ظرفیت پیشنهادی فروشنده را تا زمان تطبیق با نقشه، ظرفیت نهایی سالن تلقی نکنید.
تغییر مدل صندلی چگونه فضای عبور را کاهش میدهد؟
تغییر صندلی میتواند بدون افزایش تعداد، فضای عبور را کمتر کند. به همین دلیل، نقشهای که با محصول فرضی تهیه شده باید پیش از خرید با مدل نهایی تطبیق داده شود.
مثال: تعویض صندلی بدون تغییر فاصله ردیفها
فرض کنید در یک چیدمان آزمایشی، فضای آزاد اندازهگیریشده ۴۲ سانتیمتر است. مدل جایگزین، در همان وضعیت اندازهگیری، ۸ سانتیمتر بیشتر وارد محدوده عبور میشود.
| وضعیت | فضای آزاد فرضی |
|---|---|
| مدل اولیه | ۴۲ سانتیمتر |
| مدل جایگزین | ۳۴ سانتیمتر |
| کاهش فضای عبور | ۸ سانتیمتر |
این مثال هندسی است؛ هیچکدام از دو مقدار بهتنهایی نشاندهنده تأیید یا رد چیدمان نیست. نتیجه باید با شرایط ردیف و ضابطه مربوط مقایسه شود.
راهحل نیز لزوماً جابهجایی یک صندلی نیست. ممکن است تغییر فاصله ردیفها، انتخاب مدل کمعمقتر، کاهش تعداد ردیف یا اصلاح تقسیمبندی بلوک لازم شود. هر گزینه باید دوباره روی نقشه بررسی شود.
چه اطلاعاتی پیش از خرید دریافت کنیم؟
- نقشه ابعادی مدل دقیق، شامل عرض، عمق و مقطع جانبی؛
- جزئیات دسته مشترک و طول واقعی ردیف؛
- وضعیت نشیمن و اجزای متحرک؛
- موقعیت پایهها و روش مهار؛
- ابعاد میز، جالیوانی و تجهیزات جانبی؛
- فضای موردنیاز تعمیر و تعویض قطعات.
ساخت یک نمونه شامل دو ردیف با فاصله واقعی، برای کشف تداخلهای نصب مفید است؛ اما جای کنترل ضوابط را نمیگیرد.

در صندلیهای VIP و رکلاینر چه کنترل اضافهای لازم است؟
مدل متحرک باید با محدوده حرکت و شرایط عملکرد آن بررسی شود. جانمایی صرفاً با ابعاد بسته، اطلاعات کافی درباره زیرپایی، پشتی و فضای مجاور نمیدهد.
پیش از سفارش، این موارد مشخص شوند:
| مورد | اطلاعات لازم |
|---|---|
| زیرپایی | میزان پیشآمدگی و محدوده حرکت |
| پشتی | میزان عقبرفتن و تداخل احتمالی |
| مکانیزم | روش عملکرد و جمعشدن |
| قطع برق | وضعیت باقیمانده و روش اقدام طبق دستور سازنده |
| برقرسانی | محل کابل، منبع تغذیه و دسترسی نگهداری |
نباید فرض کرد همه صندلیها هنگام تخلیه در وضعیت جمعشده قرار دارند. وضعیتهای مؤثر بر عبور باید در بررسی طراحی مطرح شوند.
کابل و تجهیزات برق نیز باید طوری جانمایی شوند که استفاده روزمره و تعمیرات، به رهاشدن اتصال یا قطعه در مسیر تردد منجر نشود.
آیا وجود دو درِ خروج برای سالن کافی است؟
تعداد درها فقط یکی از موارد ارزیابی است. محل، عرض قابل استفاده، نحوه بازشدن و ادامه مسیر هر در نیز باید مشخص باشد.
ممکن است دو در به یک بخش مشترک محدود برسند. در این حالت باید اثر آن بخش مشترک بر خروج بررسی شود؛ شمارش درها پاسخ کامل نمیدهد.
در بازبینی نقشه، مسیر را از دورترین صندلی دنبال کنید و این نقاط را علامت بزنید:
- محل ورود جمعیت ردیفها به راهرو؛
- محل اتصال راهروها به یکدیگر؛
- درهای سالن و فضای بلافاصله پس از آنها؛
- بخشهای مشترک با سایر سالنها یا واحدها؛
- ادامه مسیر تا محل امن تعیینشده در طرح.
برای جزئیات جانمایی و ادامه مسیر، مقاله طراحی مسیرهای خروج اضطراری سینما را ببینید.
«واکنش در برابر آتش» با «مقاومت حریق» چه تفاوتی دارد؟
این دو اصطلاح، دو نوع عملکرد متفاوت را توصیف میکنند.
| اصطلاح | موضوع اصلی | نمونه کاربرد |
|---|---|---|
| واکنش در برابر آتش | رفتار ماده یا محصول در شروع و گسترش آتش، مطابق شاخصهای آزمون | بررسی روکش، فوم یا ترکیب مصالح |
| مقاومت در برابر آتش | توان یک جزء ساختمانی برای حفظ عملکرد تعریفشده طی زمان آزمون | بررسی دیوار، کف یا درِ مقاوم حریق |
بنابراین عبارت «پارچه دارای مقاومت حریق یکساعته» را نباید بدون گزارش آزمون مرتبط پذیرفت. عنوان آزمون و موضوع اندازهگیری باید روشن باشد.
همچنین «کندسوز»، «غیرقابلاشتعال» و «ضدحریق» مترادف نیستند. استفاده تبلیغاتی از این واژهها، جای گزارش فنی را نمیگیرد.
برای عملکرد صندلی در برابر آتش چه مدارکی دریافت کنیم؟
مدرک باید به محصول تحویلی قابل ارتباط باشد. گزارش یک پارچه با کد مشخص، بهتنهایی نتیجه آزمون کل صندلی را نشان نمیدهد.
هنگام خرید، این موارد را تطبیق دهید:
| مورد کنترل | مدرک یا اطلاعات موردنیاز |
|---|---|
| هویت نمونه | کد پارچه، نوع فوم و لایههای آزمایششده |
| روش ارزیابی | نام و نسخه استاندارد آزمون |
| نتیجه | شاخصها و نتیجه ثبتشده در گزارش |
| صادرکننده | مشخصات آزمایشگاه و دامنه صلاحیت مرتبط |
| محصول تحویلی | انطباق ترکیب و مشخصات با نمونه آزمون |
| تغییر مصالح | مستندات اثر تغییر بر اعتبار نتیجه |
قبولی در آزمون اشتعال، به معنی تأیید تمام ویژگیهای دود نیست. اگر دودزایی یا سمیت دود مطرح میشود، باید مشخص باشد گزارش واقعاً همان ویژگی را اندازهگیری کرده است.
این کنترل هنگام تعویض روکش و فوم صندلیهای قدیمی نیز اهمیت دارد. ظاهر مشابه مصالح، انطباق فنی آنها را اثبات نمیکند. توضیحات تکمیلی در مقاله پارچه ضدحریق صندلی سینما آمده است.
نور اضطراری و علائم خروج چگونه کنترل شوند؟
کنترل نهایی باید با چیدمان و دکور تکمیلشده انجام شود. محل مناسب در نقشه اولیه ممکن است پس از نصب پوششها یا تجهیزات، دید مناسبی نداشته باشد.
در صورتجلسه تحویل، این موارد جدا ثبت شوند:
- دیدهشدن علائم از نقاط مختلف سالن و محل تغییر جهت؛
- پوشیدهنشدن تابلوها با دکور، پرده یا تجهیزات؛
- قابل تشخیصبودن مسیر و اختلاف سطحها در شرایط عملکرد اضطراری؛
- نتیجه آزمون عملکرد هنگام قطع تغذیه عادی، طبق روش مصوب؛
- مسئول نگهداری، زمان کنترل و شیوه ثبت خرابیها.
وجود چراغ یا تابلو بهتنهایی کافی نیست؛ باید عملکرد آن در شرایط پیشبینیشده بررسی شود. مقدار روشنایی، مدت پشتیبانی و روش آزمون نیز باید در مشخصات فنی پروژه درج شوند.
تخلیه افراد دارای محدودیت حرکتی چگونه پیشبینی شود؟
فضای ویلچر و راهکار خروج باید همزمان طراحی شوند. تعیین جایگاه بدون مشخصکردن ادامه مسیر، بررسی را ناقص میگذارد.
برای هر جایگاه، مسیر تا بخش قابل استفاده خروج روی نقشه مشخص شود. اختلاف سطح، درها، فضای گردش و نقاط نیازمند کمک نیز ثبت شوند.
اگر طرح به کمک کارکنان، تجهیزات یا فضای انتظار حفاظتشده متکی است، باید مسئولیتها، ارتباط و روش اقدام در برنامه تخلیه روشن باشد. فرض حضور همیشگی یک فرد کمککننده، جای برنامه مشخص را نمیگیرد.
فضای جایگاه ویلچر یا صندلی همراه نیز نباید در نقشه بهعنوان فضای خالی همیشگی راهرو فرض شود.

در بازسازی سالن قدیمی چه تغییراتی نیازمند بازبینیاند؟
تغییر تعداد صندلی تنها علت بازبینی نیست. هر تغییری که بر ابعاد عبور، مسیر یا مشخصات ایمنی مصالح اثر بگذارد باید پیش از اجرا ارزیابی شود.
موارد مهم عبارتاند از:
- انتخاب صندلی عریضتر یا عمیقتر؛
- تبدیل صندلی معمولی به رکلاینر؛
- افزایش ضخامت پوشش دیوار؛
- تغییر سکو، پله یا اختلاف سطح؛
- جابهجایی در یا تغییر فضای بیرون سالن؛
- تعویض روکش و فوم؛
- تغییر استفاده از لابی و مسیرهای مشترک.
پیش از سفارش تجهیزات، وضع موجود برداشت شود؛ نقشه قدیمی ممکن است با اجرا تفاوت داشته باشد. مقاله بازسازی سالن سینمای قدیمی مراحل این بررسی را در چارچوب بازسازی توضیح میدهد.
چکلیست نهایی پیش از خرید، نصب و بهرهبرداری
برای هر کنترل، یک خروجی قابل بررسی تعیین کنید. نوشتن «مناسب است» یا «استاندارد است» بدون اندازه، مشخصات یا مدرک، امکان پیگیری را کم میکند.
| مرحله | کنترل | خروجی موردنیاز |
|---|---|---|
| طراحی | ظرفیت و دسترسی بلوکها | پلان اندازهگذاریشده |
| طراحی | عرض راهرو و فضای عبور ردیفها | جدول اندازهها و مرجع کنترل |
| خرید | هندسه مدل نهایی | نقشه فنی محصول |
| خرید | عملکرد مصالح در برابر آتش | گزارش آزمون قابل تطبیق |
| پیش از نصب | زیرسازی و مهار | جزئیات اجرایی هماهنگشده |
| نصب | صندلی و تجهیزات جانبی | کنترل تداخلها |
| تحویل | ابعاد واقعی مسیرها | صورتجلسه اندازهگیری |
| تحویل | تطابق مصالح و محصول | سوابق شناسایی و تحویل |
| بهرهبرداری | درها، علائم و روشنایی | سوابق آزمون و رفع نقص |
| تغییرات بعدی | اثر تغییر بر طرح | ارزیابی و نقشه بازبینیشده |
هزینه اصلاح را از قیمت خرید صندلی جدا کنید
در مقایسه پیشنهادها، فقط قیمت هر صندلی را نبینید. تغییر مدل ممکن است به اصلاح چیدمان، زیرسازی یا پوششها منجر شود.
هزینه خرید، نصب و اصلاحات وابسته را جدا برآورد کنید تا تفاوت واقعی گزینهها مشخص شود. مقاله بودجه بازسازی سالن سینمای کوچک برای این تفکیک کاربرد دارد.
سؤالات متداول
آیا عرض ۱۲۰ سانتیمتر برای همه راهروهای سینما کافی است؟
خیر. نوع مسیر، جمعیت استفادهکننده، اتصال راهروها و سایر الزامات باید بررسی شوند. عدد پایه بهتنهایی کفایت طرح را ثابت نمیکند.
آیا فاصله یکمتری ردیفها به معنی رعایت فضای عبور است؟
خیر. باید نقاط مرجع اندازهگیری مشخص باشند و فضای آزاد واقعی با هندسه صندلی کنترل شود.
آیا راهروی عریض، کمبود فضای بین ردیفها را جبران میکند؟
خیر. رسیدن از صندلی به راهرو و حرکت در راهرو، دو بخش جدا از مسیرند و هرکدام کنترل خود را دارند.
آیا میتوان پس از نصب چند صندلی اضافه کرد؟
افزایش صندلی باید پیش از اجرا از نظر دسترسی ردیف، ظرفیت راهرو و ادامه خروج بازبینی شود. جاشدن فیزیکی، مجوز افزایش ظرفیت نیست.
آیا گزارش آزمون پارچه برای کل صندلی کافی است؟
بهتنهایی خیر. دامنه گزارش و ارتباط آن با ترکیب محصول تحویلی باید مشخص شود.
آیا نقشه تأییدشده، اندازهگیری پس از اجرا را حذف میکند؟
خیر. تغییر محصول، پوششها و جزئیات نصب ممکن است ابعاد واقعی را تغییر دهند.
جمعبندی
در بررسی مقررات آتشنشانی سالن سینما، مدل صندلی، فضای آزاد ردیفها، عرض راهرو و ادامه خروج باید در یک نقشه هماهنگ کنترل شوند. مدارک آزمون مصالح و اندازهگیری اجرای نهایی نیز بخشی از همین فرایندند. برای انتخاب تجهیزات رض کو، ابعاد و مشخصات مدل موردنظر را پیش از خرید با نقشه مصوب پروژه تطبیق دهید؛ ظرفیت نهایی باید نتیجه این بررسی باشد.